Nước ta nằm trong vùng nội chí tuyến nên có đáp án nào?

Câu hỏi: Nước ta nằm trong vùng nội chí tuyến nên có

• A. nhiệt độ tăng dần từ Bắc vào Nam, lượng mưa lớn.
• B. Tín phong hoạt động, biên độ nhiệt trong năm nhỏ.
• C. khí hậu phân hóa theo mùa, thảm thực vật xanh tốt.
• D. biển tác động sâu sắc, sông ngòi phần nhiều là nhỏ.

Đáp án đúng là C. khí hậu phân hóa theo mùa, thảm thực vật xanh tốt. Vị trí nước ta nằm trong vùng nội chí tuyến kết hợp với khu vực gió mùa đã tạo ra khí hậu phân hóa theo mùa rõ rệt, nuôi dưỡng thảm thực vật xanh tốt quanh năm.

Vì sao đáp án C đúng

Vùng nội chí tuyến là vùng nằm giữa hai đường chí tuyến Bắc và Nam, nơi có góc nhập xạ mặt trời lớn và lượng bức xạ dồi dào. Nước ta nằm trọn trong vùng này nên nền nhiệt cao, đủ để thảm thực vật xanh tốt phát triển liên tục nếu có ẩm.

Yếu tố quyết định tính mùa lại đến từ khu vực gió mùa. Việt Nam nằm ở bán cầu Bắc, nơi gió mùa mùa đông lạnh khô và gió mùa mùa hạ nóng ẩm hoạt động luân phiên. Sự thay đổi hướng và tính chất gió trong năm tạo ra mùa khô và mùa mưa, cũng là mùa đông và mùa hạ ở miền Bắc. Chính nhịp mùa này khiến khí hậu phân hóa theo mùa chứ không phải một nền nóng ẩm điều hòa quanh năm.

Khí hậu phân hóa theo mùa kéo theo thảm thực vật phân hóa. Mùa mưa cung cấp ẩm cho rừng nhiệt đới phát triển; những vùng có mùa khô sâu hình thành rừng khô hạn, rừng thưa; vùng ngập mặn ven biển có rừng ngập mặn. Tổng thể vẫn là hệ thực vật xanh tốt vì nền nhiệt ẩm dồi dào — đúng như phương án C mô tả.

Vì sao các phương án còn lại không đúng

Phương án A dễ nhầm nhất vì nửa đầu “nhiệt độ tăng dần từ Bắc vào Nam” là nhận xét có thật: lãnh thổ trải dài theo chiều Bắc – Nam nên càng vào nam càng nhận bức xạ cao hơn. Nhưng nguyên nhân là hướng mở rộng lãnh thổ và vĩ độ, không phải riêng vị trí nội chí tuyến. Nửa sau “lượng mưa lớn” cũng chưa đủ để kết luận vì mưa phụ thuộc gió mùa, địa hình và biển. Xét toàn phương án, đây không phải hệ quả trực tiếp, đặc trưng nhất của vị trí nội chí tuyến.

Phương án B sai ở vế “biên độ nhiệt trong năm nhỏ”. Nội chí tuyến cho nền nhiệt cao, nhưng ở miền Bắc, mùa đông có gió mùa lạnh nên nhiệt độ hạ thấp rõ rệt, biên độ nhiệt năm lớn chứ không nhỏ. Tín phong có hoạt động, nhưng nổi bật ở nước ta là gió mùa, nên vế đầu cũng không phải đặc trưng chính.

Phương án D sai ở vế “sông ngòi phần nhiều là nhỏ”. Biển Đông rộng lớn đúng là có tác động sâu sắc tới khí hậu và cảnh quan nước ta, nhưng sông ngòi nước ta có nhiều hệ thống lớn như sông Hồng, sông Mê Công (Cửu Long), sông Đồng Nai. Vế sau trái với thực tế nên cả phương án không chọn được.

Hệ thống kiến thức liên quan

• Vị trí nội chí tuyến: nằm giữa hai chí tuyến nên góc nhập xạ lớn, nền nhiệt cao, có hai lần Mặt Trời qua thiên đỉnh trong năm.
• Khu vực gió mùa châu Á: gió mùa mùa đông và gió mùa mùa hạ luân phiên, tạo nhịp mùa khô – mùa mưa rõ rệt.
• Hướng địa hình: dãy núi chạy theo hướng tây bắc – đông nam và hướng vòng cung làm khí hậu phân hóa thêm giữa các vùng.
• Ảnh hưởng của biển: Biển Đông cung cấp ẩm, điều hòa nhiệt, góp phần làm khí hậu bớt khắc nghiệt và cảnh quan thêm xanh.
• Hệ quả tổng hợp của vị trí địa lí: tự nhiên nước ta mang tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa, phân hóa đa dạng và có nhiều thiên tai.

Mẹo ghi nhớ nhanh

Khi gặp câu hỏi về hệ quả của vị trí địa lí, hãy tách phương án thành hai vế và kiểm tra từng vế. Với câu này, cụm “nội chí tuyến” gắn với nhiệt cao, còn cụm “gió mùa” gắn với phân hóa theo mùa — phương án nào ghép đúng hai ý này thì chọn. Cách nhớ gọn: nội chí tuyến → nóng; gió mùa → theo mùa; cộng lại → xanh tốt. Cảnh giác với phương án có một vế đúng, một vế sai — đây là bẫy quen thuộc của dạng câu hỏi vận dụng vị trí địa lí vào tự nhiên.