Nội năng của một vật phụ thuộc vào gì? Đáp án và giải thích

Câu hỏi: Khi nói về nội năng của một vật, các phát biểu sau đúng hay sai?

  • a) Nội năng của một vật phụ thuộc vào nhiệt độ và thể tích của vật.
  • b) Nội năng của một vật thay đổi trong quá trình truyền nhiệt và trong quá trình thực hiện công.
  • c) Nội năng của vật (1) lớn hơn nội năng của vật (2) thì nhiệt độ của vật (1) cũng lớn hơn nhiệt độ của vật (2).
  • d) Một vật lúc nào cũng có nội năng, do đó lúc nào cũng có nhiệt lượng.

Đáp án đúng là a, b. Phát biểu a và b đúng; phát biểu c và d sai. Nội năng của một vật phụ thuộc vào trạng thái của vật và có thể thay đổi khi truyền nhiệt hoặc thực hiện công. Không thể chỉ dựa vào nội năng để so sánh nhiệt độ của hai vật, cũng không thể xem nhiệt lượng là thứ vật luôn có.

Bài tập đúng sai về nội năng của một vật và nhiệt lượng

Vì sao phát biểu a và b đúng?

Phát biểu a đúng: nội năng là tổng động năng và thế năng của các hạt cấu tạo nên vật. Khi nhiệt độ thay đổi, chuyển động nhiệt của các hạt thay đổi, kéo theo sự thay đổi nội năng. Thể tích cũng liên quan đến khoảng cách giữa các hạt và tương tác giữa chúng. Vì vậy, khi xét một vật nói chung, nhiệt độ và thể tích là những yếu tố cần xét để xác định nội năng.

Phát biểu b đúng: vật có thể thay đổi nội năng theo hai cách được nêu trong đề: truyền nhiệt và thực hiện công. Chẳng hạn, vật nhận năng lượng khi được đun nóng; vật cũng có thể tăng nội năng khi bị cọ xát. Hai quá trình này khác nhau về cách trao đổi năng lượng nhưng đều có thể làm nội năng thay đổi.

Vì sao phát biểu c và d sai?

Phát biểu c sai vì nội năng lớn hơn không đồng nghĩa với nhiệt độ cao hơn. Nội năng còn liên quan đến lượng chất, cấu trúc và trạng thái của vật. Chẳng hạn, một lượng nước lớn có thể có tổng nội năng lớn hơn một lượng nước nhỏ đang nóng hơn. Do đó, không thể kết luận nhiệt độ của vật (1) cao hơn chỉ từ việc nội năng của nó lớn hơn.

Phát biểu d sai ở cách dùng từ “nhiệt lượng”. Một vật có nội năng, còn nhiệt lượng là phần năng lượng truyền giữa các vật do chênh lệch nhiệt độ; nó không phải đại lượng mà vật luôn chứa sẵn. Đây là ý dễ nhầm nhất: có nội năng không có nghĩa là đang nhận hoặc tỏa nhiệt lượng.

Kiến thức liên quan về nội năng và nhiệt lượng

Nội năng là đại lượng đặc trưng cho trạng thái của vật: ở một trạng thái xác định, vật có một giá trị nội năng xác định. Nhiệt độ và thể tích giúp mô tả trạng thái ấy; trong từng trường hợp cụ thể, cần xét thêm bản chất và lượng chất của vật. Riêng với khí lí tưởng có lượng khí không đổi, nội năng chỉ phụ thuộc vào nhiệt độ, nên không hiểu phát biểu a theo nghĩa nội năng của mọi chất luôn thay đổi mỗi khi thể tích thay đổi.

Định luật I nhiệt động lực học liên hệ độ biến thiên nội năng với năng lượng vật trao đổi qua truyền nhiệt và thực hiện công. Cũng cần phân biệt sự thay đổi nội năng với sự thay đổi nhiệt độ: khi vật chuyển thể, nội năng có thể thay đổi dù nhiệt độ không đổi.

Cách nhận diện nhanh dạng câu hỏi này

Gặp câu hỏi về nội năng của một vật phụ thuộc vào yếu tố nào, hãy tách ba ý: nội năng gắn với trạng thái của vật; truyền nhiệt và thực hiện công là hai cách làm nó thay đổi; nhiệt lượng chỉ xuất hiện khi xét quá trình truyền nhiệt. Nếu một phát biểu suy ngay “nội năng lớn hơn ⇒ nhiệt độ lớn hơn” hoặc nói vật “luôn có nhiệt lượng”, cần kiểm tra lại sự nhầm lẫn giữa các khái niệm.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *