Câu hỏi: Khí hậu của miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ có đặc điểm nào sau đây?
- A. Nền nhiệt thấp, mùa đông lạnh.
- B. Có hai mùa mưa – khô rõ rệt.
- C. Nhiệt độ trung bình dưới 25°C.
- D. Biên độ nhiệt trung bình lớn.
Đáp án đúng là B. Có hai mùa mưa – khô rõ rệt. Khí hậu miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ mang tính nhiệt đới gió mùa, nền nhiệt cao; sự thay đổi theo mùa thể hiện rõ ở lượng mưa hơn là nhiệt độ.

Vì sao đáp án B đúng?
Hai mùa mưa – khô là đặc điểm phù hợp nhất trong bốn phương án. Ở Nam Bộ, gió mùa Tây Nam đem theo hơi ẩm và gây mưa vào mùa hạ. Vào thời kì mùa khô, ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc khiến lượng mưa giảm. Vì vậy, khi nhận xét khí hậu khu vực này, cần chú ý sự phân hóa theo lượng mưa, không nhầm với sự phân hóa thành mùa nóng và mùa đông lạnh.
Thời điểm mưa ở từng nơi không hoàn toàn giống nhau: duyên hải Nam Trung Bộ có nơi mưa nhiều vào thu – đông. Khác biệt đó không làm phương án B sai; nó cho thấy cần tránh hiểu rằng mọi địa điểm trong miền đều bắt đầu và kết thúc mùa mưa cùng lúc.
Vì sao các phương án còn lại sai?
- A. Nền nhiệt thấp, mùa đông lạnh: Miền có nền nhiệt cao; mùa đông không lạnh như ở miền Bắc. Phương án này nhầm đặc điểm khí hậu của hai khu vực.
- C. Nhiệt độ trung bình dưới 25°C: Nguồn nhiệt ở miền này nhìn chung cao, nhiều nơi có nhiệt độ trung bình năm trên 25°C. Mốc “dưới 25°C” không mô tả đúng đặc trưng khí hậu được hỏi.
- D. Biên độ nhiệt trung bình lớn: Chênh lệch nhiệt độ giữa các thời kì trong năm không lớn. Đây là phương án dễ nhầm nếu cho rằng cứ có hai mùa rõ rệt thì nhiệt độ giữa hai mùa cũng phải chênh lệch nhiều; ở đây, hai mùa được phân biệt chủ yếu bằng lượng mưa.
Kiến thức liên quan cần nắm
Khí hậu Việt Nam mang tính nhiệt đới gió mùa, nhưng biểu hiện khác nhau giữa các khu vực. Khi so sánh miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ với những nơi ở phía bắc, có thể đối chiếu bốn dấu hiệu: mùa đông có lạnh không, mùa mưa và mùa khô có phân biệt rõ không, nền nhiệt năm cao hay thấp, và biên độ nhiệt năm lớn hay nhỏ.
Với miền được hỏi, dấu hiệu nổi bật là nền nhiệt cao và sự thay đổi lượng mưa theo mùa. Vị trí ở phía nam cùng tác động của gió mùa giúp giải thích vì sao khu vực này không có mùa đông lạnh, trong khi nhiều nơi vẫn nhận thấy rõ thời kì mưa nhiều và thời kì ít mưa.
Cách nhận diện nhanh
Gặp câu hỏi về khí hậu miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ có đặc điểm nào sau đây, hãy phân biệt mùa mưa – mùa khô với mùa nóng – mùa lạnh. Nền nhiệt cao và biên độ nhiệt không lớn giúp loại các phương án nói mùa đông lạnh hoặc chênh lệch nhiệt độ lớn; đặc điểm cần chọn là hai mùa mưa – khô rõ rệt.
