Câu hỏi: Nội dung nào sau đây không phải là chức năng của Sử học?
- A. Khôi phục các sự kiện lịch sử diễn ra trong quá khứ.
- B. Rút ra bản chất và các quy luật vận động của lịch sử.
- C. Dự đoán tương lai.
Đáp án đúng là C. Dự đoán tương lai. Sử học nghiên cứu những gì đã diễn ra trong quá khứ để hiểu các sự kiện, quá trình lịch sử và rút ra bài học. Ngành khoa học này không có chức năng dự đoán điều sẽ xảy ra trong tương lai.

Vì sao đáp án C đúng?
Dự đoán tương lai không phải là chức năng của Sử học vì đối tượng nghiên cứu của ngành này là quá khứ. Nhà nghiên cứu tìm hiểu tư liệu để xác định sự kiện đã diễn ra như thế nào, trong bối cảnh nào; sau đó phân tích nguyên nhân, bản chất và ý nghĩa của sự kiện.
Kiến thức lịch sử có thể giúp con người hiểu hiện tại, rút kinh nghiệm và cân nhắc lựa chọn cho tương lai. Tuy nhiên, rút ra bài học cho tương lai khác với dự đoán tương lai: bài học là điều đúc kết từ những gì đã xảy ra, còn dự đoán là khẳng định hoặc ước đoán về điều chưa xảy ra. Sự khác biệt này là căn cứ để chọn C.
Vì sao các phương án A và B không đúng?
Cả A và B đều nêu chức năng của Sử học, nên không đáp ứng yêu cầu tìm nội dung không phải là chức năng của ngành này.
- A. Khôi phục các sự kiện lịch sử diễn ra trong quá khứ: Đây là chức năng tái hiện quá khứ. Bằng cách nghiên cứu và đối chiếu tư liệu, Sử học tìm hiểu sự kiện, con người và bối cảnh đã tồn tại, qua đó giúp làm rõ quá trình phát triển của xã hội loài người.
- B. Rút ra bản chất và các quy luật vận động của lịch sử: Sử học không chỉ kể lại sự kiện mà còn phân tích mối liên hệ giữa các sự kiện, tổng hợp để nhận thức bản chất, quy luật và bài học kinh nghiệm.
Phương án B dễ gây nhầm lẫn nhất: việc rút ra quy luật có thể giúp suy nghĩ về hiện tại và tương lai, nhưng không đồng nghĩa với chức năng dự đoán tương lai ở phương án C.
Hệ thống kiến thức về chức năng của Sử học
Có thể nhận diện hai khía cạnh gắn bó với nhau trong hoạt động nghiên cứu lịch sử:
- Tái hiện quá khứ: Nghiên cứu, phân tích các nguồn tư liệu để tìm hiểu những sự kiện, con người và bối cảnh đã thực sự diễn ra.
- Nhận thức và đúc kết: Từ những thông tin về quá khứ, phân tích và tổng hợp để làm rõ bản chất, nhận ra các quy luật vận động của lịch sử và rút ra bài học kinh nghiệm.
Khía cạnh thứ hai dựa trên khía cạnh thứ nhất: muốn giải thích một quá trình lịch sử, trước hết cần tìm hiểu quá trình ấy đã diễn ra ra sao. Cả hai đều lấy quá khứ làm căn cứ nghiên cứu.
Mẹo nhận diện nhanh
Với câu hỏi dạng phủ định, hãy chú ý cụm “không phải” trước khi chọn đáp án. Gắn Sử học với hai việc: tìm hiểu quá khứ và rút ra bài học từ quá khứ. Phương án chuyển sang dự đoán tương lai không thuộc hai chức năng đó.
