Làm khuôn mẫu cho quá trình phiên mã: Đáp án và giải thích

Làm khuôn mẫu cho quá trình phiên mã là nhiệm vụ của:

• A. Mạch mã hóa.
• B. mARN.
• C. tARN.
• D. Mạch mã gốc.

Đáp án đúng là D. Mạch mã gốc. Trong quá trình phiên mã, ARN polymerase dựa vào mạch mã gốc của ADN để tổng hợp mARN có trình tự bổ sung với mạch này.

Vì sao mạch mã gốc là đáp án đúng?

Mạch mã gốc, còn gọi là mạch khuôn, là một trong hai mạch ADN của gen. Khi phiên mã, enzyme ARN polymerase đọc trình tự nucleotide trên mạch này và lắp ghép các nucleotide bổ sung để tạo thành mARN. Vì thế, mạch mã gốc trực tiếp cung cấp khuôn mẫu cho quá trình tổng hợp mARN.

Có thể hình dung mạch khuôn như bản mẫu để xác định thứ tự các nucleotide của phân tử mới. ARN được tạo ra không giống hệt mạch khuôn mà có trình tự bổ sung với nó. Đây là dấu hiệu quyết định để chọn D.

Vì sao các phương án còn lại sai?

• A. Mạch mã hóa: Đây là phương án dễ nhầm nhất. Mạch mã hóa có trình tự gần giống mARN được tạo thành, chỉ khác ở chỗ ADN dùng T còn ARN dùng U. Tuy nhiên, ARN polymerase không dùng mạch mã hóa làm khuôn để tổng hợp mARN của gen đang xét.
• B. mARN: mARN là sản phẩm được tổng hợp trong quá trình phiên mã, không phải mạch ADN làm khuôn cho quá trình đó. Nhầm lẫn ở đây là đánh đồng sản phẩm với khuôn mẫu.
• C. tARN: tARN có chức năng vận chuyển axit amin khi tổng hợp protein. Nó không phải mạch khuôn ADN mà ARN polymerase đọc để tạo mARN.

Hệ thống kiến thức liên quan

Phiên mã là quá trình tổng hợp ARN dựa trên mạch khuôn của gen. Với quá trình tạo mARN trong câu hỏi này, cần phân biệt ba vai trò: mạch mã gốc của ADN là khuôn; ARN polymerase là enzyme đọc khuôn và tổng hợp ARN; mARN là sản phẩm được tạo thành. Mạch ADN còn lại là mạch mã hóa, không làm khuôn trong lần phiên mã đó.

Ví dụ, nếu một đoạn mạch mã gốc có trình tự 3′-TAC-5′ thì đoạn mARN tương ứng là 5′-AUG-3′. Mạch mã hóa ở đoạn này là 5′-ATG-3′: trình tự gần giống mARN nhưng có T thay cho U. Ví dụ này cho thấy vì sao không thể dựa vào sự giống nhau về trình tự để chọn mạch mã hóa làm khuôn.

Mẹo nhận diện nhanh

Gặp câu hỏi hỏi mạch nào làm khuôn cho phiên mã, chọn mạch mã gốc. Ghi nhớ theo cặp vai trò: mạch mã gốc là khuôn, mARN là sản phẩm; mạch mã hóa chỉ gần giống sản phẩm về trình tự.