Giờ Mặt Trời còn được gọi là giờ gì? Đáp án và giải thích

Giờ Mặt Trời còn được gọi là giờ

• A. múi
• B. GMT
• C. địa phương
• D. khu vực

Đáp án đúng là C. Giờ Mặt Trời còn được gọi là giờ địa phương. Vì giờ này được xác định dựa trên vị trí của Mặt Trời trên bầu trời tại một địa điểm cụ thể, nên giá trị của nó thay đổi theo kinh độ của từng nơi.

Vì sao giờ Mặt Trời chính là giờ địa phương?

Vì hai tên gọi này chỉ cùng một khái niệm: giờ được đo theo vị trí của Mặt Trời đối với một địa điểm xác định trên Trái Đất. Khi Mặt Trời lên đến điểm cao nhất trên bầu trời, tức đứng đúng trên kinh tuyến của nơi quan sát, thì lúc đó là 12 giờ trưa theo giờ địa phương của nơi ấy. Trái Đất quay tiếp một chút, một kinh tuyến khác lại đến lượt được Mặt Trời chiếu thẳng đứng, và nơi đó mới bước vào giữa trưa của riêng mình.

Cơ sở của sự chênh lệch này nằm ở chuyển động tự quay của Trái Đất: quay hết 360° trong 24 giờ, tương ứng 15° kinh độ mỗi giờ. Vì vậy hai địa điểm cách nhau 15° kinh độ sẽ có giờ địa phương lệch nhau đúng 1 giờ; chỉ cách nhau vài độ, hai nơi đã thấy Mặt Trời lên cao khác nhau. Một loại giờ gắn với “vị trí Mặt Trời tại một chỗ” thì nhất thiết phải gắn với “một địa phương”, nên phương án C đúng bản chất của khái niệm.

Vì sao các phương án A, B và D sai?

Mỗi phương án nhiễu đều là tên một hệ thống giờ có thật, nhưng không hệ nào đo giờ theo vị trí Mặt Trời tại từng địa điểm.

• A. múi — phương án dễ nhầm nhất. Giờ múi cũng xuất phát từ các kinh tuyến, nhưng là giờ đã chuẩn hóa: cả một dải rộng 15° kinh độ dùng chung giờ của kinh tuyến giữa múi. Hàng triệu người ở nhiều kinh độ khác nhau trong cùng múi đọc cùng một giờ — điều không bao giờ xảy ra với giờ Mặt Trời tính riêng tại từng nơi.
• B. GMT — GMT (Greenwich Mean Time) là giờ trung bình tại kinh tuyến gốc Greenwich (0°), được dùng làm mốc thời gian quốc tế. Đây là một mốc cố định duy nhất, có giá trị như nhau mọi nơi, không phản ánh vị trí Mặt Trời theo địa phương của người đọc giờ.
• D. khu vực — “giờ khu vực” chỉ là cách nói chung cho giờ áp dụng trong một vùng địa lý rộng, không phải thuật ngữ chuẩn có định nghĩa gắn với vị trí Mặt Trời, nên không thể là tên gọi khác của giờ Mặt Trời.

Hệ thống kiến thức về các loại giờ

Mặt Trời mọc, lên cao và lặn ở các thời điểm khác nhau tùy vị trí địa lý, nên mỗi nơi cần một cách xác định giờ riêng. Từ nhu cầu thực tế đó, con người xây dựng các hệ thống giờ khác nhau trên Trái Đất:

• Giờ địa phương (giờ Mặt Trời): giờ của một địa điểm cụ thể dựa trên kinh độ, xác định bằng vị trí Mặt Trời trên bầu trời tại nơi đó; mỗi kinh tuyến có một giá trị giờ riêng.
• Giờ GMT: giờ trung bình của kinh tuyến gốc Greenwich, làm chuẩn để các nơi trên thế giới quy đổi giờ qua cụm GMT ± n giờ.
• Giờ múi: chia Trái Đất thành 24 múi, mỗi múi rộng 15°; các nước chọn múi giờ riêng để thống nhất trong sinh hoạt và quản lý. Việt Nam dùng giờ múi số 7 (GMT + 7).

Đời sống dùng giờ múi thay cho giờ địa phương là để tránh phiền toái, vì giờ địa phương thay đổi liên tục theo từng kinh tuyến, không tiện cho giao thông, liên lạc và hành chính.

Mẹo ghi nhớ nhanh

Ghi nhớ câu cửa miệng: “Mặt Trời ở đâu thì giờ ở đó” — giờ phụ thuộc chỗ đứng của người quan sát nên là giờ địa phương. Phân biệt nhanh ba cái tên nhiễu: GMT là một mốc duy nhất tại Greenwich; giờ múi là giờ chung của cả một dải rộng; giờ khu vực không phải thuật ngữ chuẩn. Khi đề bài nhắc “vị trí của Mặt Trời tại một địa điểm cụ thể” hoặc “giờ thay đổi theo kinh độ”, chọn ngay phương án chứa chữ “địa phương”.