Nguồn năng lượng sinh ra nội lực chủ yếu là gì? Giải đáp

Câu hỏi: Câu 24. Tác nhân chủ yếu sinh ra ngoại lực không phải do yếu tố nào sau đây? Câu 25. Nơi có nhiệt độ không khí cao nhất là đâu? Câu 26. Phát biểu nào sau đây đúng về sự thay đổi nhiệt độ theo lục địa và đại dương? Câu 27. Càng về vĩ độ cao, nhiệt độ trung bình năm thường càng thấp do nguyên nhân nào? Câu 28. Phương pháp nào thường dùng để thể hiện hướng di chuyển của bão trên Biển Đông vào nước ta? Câu 29. Muốn tìm hiểu nội dung của bản đồ, trước hết cần nghiên cứu kĩ phần nào? Câu 30. Nhận định nào sau đây không đúng với GPS và bản đồ số?

• Câu 24: A. Sự thay đổi của nhiệt độ.
• B. Gió, mưa, nước chảy, băng.
• C. Sinh vật và con người.
• D. Lớp quánh dẻo của manti.
• Câu 25: A. Chí tuyến.
• B. Xích đạo.
• C. Vòng cực.
• D. Hai cực.
• Câu 26: A. Ở sâu trong lục địa, nhiệt độ trung bình năm nhỏ hơn ở đại dương.
• B. Biên độ nhiệt độ năm vùng đại dương luôn lớn hơn trong lục địa.
• C. Biên độ nhiệt độ năm tại vùng đại dương nhỏ hơn ở vùng lục địa.
• D. Nhiệt độ trung bình tháng 7 ở trong lục địa nhỏ hơn ở đại dương.
• Câu 27: A. Có nhiều băng tuyết.
• B. Nhiều đại dương hơn.
• C. Góc nhập xạ càng nhỏ.
• D. Ngày đêm chênh lệch lớn.
• Câu 28: A. Khoanh vùng.
• B. Đường chuyển động.
• C. Chấm điểm.
• D. Kí hiệu theo đường.
• Câu 29: A. Kí hiệu và vĩ tuyến.
• B. Vĩ tuyến và kinh tuyến.
• C. Kinh tuyến và chú giải.
• D. Chú giải và kí hiệu.
• Câu 30: A. Được sử dụng phổ biến trong đời sống.
• B. Định vị chính xác các đối tượng địa lí.
• C. Chỉ được sử dụng trong ngành quân sự.
• D. Quản lí sự di chuyển của đối tượng địa lí.

Đáp án đúng là D. Lớp quánh dẻo của manti. Với câu 24, đây là bộ phận nằm bên trong Trái Đất, không phải tác nhân gây ngoại lực. Đáp án đúng là B. Xích đạo. Theo lời giải của câu 25, khu vực này nhận nhiều bức xạ Mặt Trời trong năm. Đáp án đúng là C. Biên độ nhiệt độ năm tại vùng đại dương nhỏ hơn ở vùng lục địa. Ở câu 26, nước biển hấp thụ và tỏa nhiệt chậm hơn đất liền. Đáp án đúng là C. Góc nhập xạ càng nhỏ. Đây là nguyên nhân được chọn ở câu 27. Đáp án đúng là B. Đường chuyển động. Phương pháp này thể hiện hướng đi của bão trong câu 28. Đáp án đúng là D. Chú giải và kí hiệu. Hai thành phần này giúp đọc nội dung bản đồ ở câu 29. Đáp án đúng là C. Chỉ được sử dụng trong ngành quân sự. Đây là nhận định không đúng ở câu 30 vì GPS và bản đồ số còn được dùng rộng rãi trong đời sống.

Vì sao các đáp án trên đúng?

Câu 24: Ngoại lực tác động từ bên ngoài lên bề mặt Trái Đất, thông qua những yếu tố như sự thay đổi nhiệt độ, gió, nước, băng và sinh vật. Lớp quánh dẻo của manti nằm sâu bên trong Trái Đất nên không thuộc nhóm tác nhân ấy. Cần phân biệt nguồn năng lượng sinh ra nội lực chủ yếu là năng lượng bên trong Trái Đất với các tác nhân ngoại lực tác động trên bề mặt.

Câu 25–27: Lời giải câu 25 chọn xích đạo dựa trên lượng bức xạ Mặt Trời khu vực này nhận được trong năm. Ở câu 26, đại dương nóng lên và nguội đi chậm hơn lục địa nên nhiệt độ biến đổi ít hơn qua các mùa; vì vậy, biên độ nhiệt độ năm nhỏ hơn. Với câu 27, khi vĩ độ tăng, góc nhập xạ thường giảm. Tia sáng chiếu nghiêng hơn làm lượng bức xạ nhận được trên một đơn vị diện tích giảm, kéo theo nhiệt độ trung bình năm giảm.

Câu 28–30: Đường chuyển động thể hiện được hướng di chuyển của bão, thường bằng đường có mũi tên chỉ hướng. Chú giải giải thích ý nghĩa của các kí hiệu, màu sắc trên bản đồ nên cần đọc cùng kí hiệu để hiểu bản đồ. GPS và bản đồ số phục vụ định vị, theo dõi di chuyển trong nhiều hoạt động dân sự; do đó, khẳng định chúng chỉ dùng trong quân sự là sai.

Vì sao các phương án còn lại không phù hợp?

• Câu 24: A, B và C đều nêu các yếu tố có thể tác động lên bề mặt Trái Đất. Sự thay đổi nhiệt độ làm vật liệu giãn nở, co lại; gió, nước, băng và sinh vật cũng tham gia biến đổi địa hình. Chúng không đáp ứng yêu cầu tìm yếu tố không phải tác nhân ngoại lực.
• Câu 25: Theo cách giải thích của lời giải gốc, A, C và D không phải khu vực được chọn là nơi có nhiệt độ không khí cao nhất. Càng về vùng cực, góc chiếu của tia sáng Mặt Trời càng nhỏ. Không nên hiểu đáp án B là khẳng định mọi địa điểm ở xích đạo đều nóng hơn mọi địa điểm khác vào mọi thời điểm.
• Câu 26: B đảo ngược quan hệ biên độ nhiệt giữa biển và đất liền. A và D đưa ra nhận định về nhiệt độ ở lục địa và đại dương như thể đúng trong mọi trường hợp, trong khi nhiệt độ cụ thể còn phụ thuộc vị trí và thời điểm. Điểm cần đối chiếu ở đây là biên độ nhiệt độ năm, không phải nhiệt độ của một tháng riêng lẻ.
• Câu 27: A nêu hiện tượng băng tuyết phổ biến ở vùng lạnh, không phải nguyên nhân trực tiếp được hỏi. B không đúng cho mọi vĩ độ; D nói về chênh lệch ngày đêm, không giải thích trực tiếp quy luật giảm nhiệt độ trung bình năm theo vĩ độ.
• Câu 28: A dùng để xác định phạm vi phân bố, C dùng các chấm để biểu hiện sự phân bố hoặc số lượng, còn D thích hợp với đối tượng trải dài thành tuyến. D dễ gây nhầm với B: một tuyến đường nằm cố định khác với đường biểu diễn hướng di chuyển của bão.
• Câu 29: A, B và C đều thiếu ít nhất một trong hai thành phần cần đọc cùng nhau là chú giải và kí hiệu. Kinh tuyến, vĩ tuyến giúp xác định vị trí, nhưng không tự giải thích màu sắc hay hình vẽ biểu thị điều gì.
• Câu 30: A đúng vì GPS và bản đồ số được dùng trong giao thông, du lịch và nhiều hoạt động khác. B đúng về chức năng định vị; D đúng về ứng dụng theo dõi, quản lí sự di chuyển. Vì đề hỏi nhận định không đúng, ba phương án này bị loại.

Hệ thống kiến thức liên quan

Nhóm câu hỏi này kết nối ba mảng kiến thức Địa lí. Về tự nhiên, cần tách nội lực phát sinh từ bên trong Trái Đất khỏi ngoại lực tác động trên bề mặt; đồng thời hiểu nhiệt độ không khí liên quan đến bức xạ Mặt Trời, vĩ độ và sự khác biệt hấp thụ, tỏa nhiệt giữa đất với nước.

Về bản đồ, chú giải và kí hiệu giúp nhận biết đối tượng được thể hiện, còn phương pháp đường chuyển động phù hợp khi cần biểu diễn hướng đi của hiện tượng như bão. Về công nghệ địa lí, GPS hỗ trợ xác định vị trí; kết hợp với bản đồ số, thông tin vị trí có thể phục vụ dẫn đường và theo dõi đối tượng di chuyển.

Cách nhận diện nhanh dạng câu hỏi tương tự

Hãy gạch chân từ khóa quyết định trước khi chọn: không phải ở câu 24, biên độ nhiệt độ năm ở câu 26, hướng di chuyển ở câu 28 và không đúng ở câu 30. Sau đó đối chiếu đúng khái niệm: bên trong Trái Đất hay trên bề mặt, nhiệt độ hay biên độ nhiệt, đối tượng đứng yên hay đang di chuyển. Cách đối chiếu này giúp tránh chọn phương án có vẻ quen thuộc nhưng không trả lời đúng điều đề hỏi.