Câu hỏi: Sử học có chức năng nào sau đây?
- A. Khoa học và giáo dục.
- B. Khoa học, xã hội và giáo dục.
- C. Khoa học và nghiên cứu.
- D. Khoa học và nhân văn.
Đáp án đúng là B. Khoa học, xã hội và giáo dục. Sử học nghiên cứu quá khứ của loài người, giúp con người hiểu sự vận động của xã hội và rút ra bài học từ lịch sử. Phương án B nêu đầy đủ nhất các chức năng được hỏi.

Vì sao đáp án B đúng?
Sử học không chỉ ghi chép những việc đã xảy ra. Ngành học này tìm hiểu, thu thập và phân tích tư liệu để nhận thức về quá khứ của con người. Đó là biểu hiện của chức năng khoa học: việc tìm hiểu lịch sử cần dựa trên chứng cứ và phương pháp nghiên cứu, thay vì chỉ kể lại sự kiện theo trí nhớ hoặc cảm nhận.
Những tri thức ấy còn giúp giải thích sự hình thành, vận động và phát triển của xã hội loài người, cũng như mối liên hệ giữa quá khứ với hiện tại. Đây là khía cạnh xã hội mà phương án B nêu ra. Đồng thời, tìm hiểu lịch sử giúp người học hiểu nguồn gốc, tiếp nhận kinh nghiệm từ quá khứ và bồi dưỡng nhận thức, thái độ sống. Đó là chức năng giáo dục. Vì vậy, B bao quát cả ba phương diện được nhắc đến trong lời giải.
Vì sao các phương án còn lại chưa phù hợp?
A. Khoa học và giáo dục: Hai phương diện này đều có trong vai trò của sử học, nhưng phương án A chưa nêu khía cạnh xã hội. Đây là lựa chọn dễ nhầm nhất vì nội dung của nó đúng nhưng chưa đầy đủ so với B.
C. Khoa học và nghiên cứu: Nghiên cứu là hoạt động gắn với tính khoa học của sử học; đặt hai ý này cạnh nhau không thay thế được chức năng giáo dục và khía cạnh xã hội. Chọn C sẽ bỏ sót những tác động của tri thức lịch sử đối với con người và đời sống.
D. Khoa học và nhân văn: Sử học có liên hệ với các giá trị nhân văn: tìm hiểu con người trong quá khứ cũng giúp ta hiểu hơn về văn hóa, đạo đức qua các thời kỳ. Tuy nhiên, phương án D không nêu chức năng giáo dục và khía cạnh xã hội mà đáp án B bao quát.
Kiến thức liên quan về vai trò của sử học
Để hiểu đầy đủ hơn, có thể nhìn vai trò của sử học từ việc tạo ra tri thức đến việc vận dụng tri thức. Trước hết, sử học nghiên cứu tư liệu nhằm khám phá quá khứ và tìm hiểu sự vận động, phát triển của xã hội loài người. Kết quả nghiên cứu giúp con người nhận thức về nguồn gốc và lý giải những ảnh hưởng của quá khứ đối với hiện tại.
Tri thức lịch sử còn phục vụ giáo dục. Những bài học từ quá khứ góp phần hình thành thế giới quan, nhân sinh quan khoa học; bồi dưỡng đạo đức, lối sống và tình yêu quê hương, đất nước. Các giá trị nhân văn cũng được thể hiện trong quá trình ấy. Vì thế, khi đánh giá vai trò của sử học, không nên chỉ xét hoạt động nghiên cứu mà bỏ qua ý nghĩa của nó đối với xã hội và con người.
Mẹo nhận diện nhanh
Với câu hỏi sử học có chức năng nào sau đây, hãy đối chiếu phương án với ba ý: nghiên cứu quá khứ – hiểu xã hội – giáo dục con người. Một phương án nêu đúng một hoặc hai ý vẫn có thể chưa phải lựa chọn đầy đủ nhất. Theo cách đối chiếu này, B phù hợp hơn A, C và D.
